Educare ở Thụy Điển

Lagomlife.netEducare ở Thụy Điển ra đời vào những năm 1960, là cách gọi súc tích về chức năng kép của trường mầm non trong việc giáo dục (education) và chăm sóc (care) trẻ em. Bài viết này là một phần tham luận của mình trong dự án Trung tâm Học tập Cộng đồng Thành phố Hà Giang (HCLC) năm 2017.

Phát triển đất nước bắt đầu từ giáo dục mầm non

Sau hơn 2 năm sinh sống tại Thụy Điển, mình đã biết được rằng người dân nơi đây không chỉ sở hữu thứ ngôn ngữ quốc gia đầy giai điệu cùng khả năng sử dụng tiếng Anh hoàn hảo mà còn nỗ lực bảo vệ một ngôn ngữ hiếm của thời Viking – tiếng Elfdalian – khỏi nguy cơ biến mất vĩnh viễn.

Nếu như tiếng Thụy Điển có nhiều điểm tương đồng với ngôn ngữ chính thức của hai quốc gia láng giềng là Na Uy và Đan Mạch, thì tiếng Elfdalian lại là một “kênh” hoàn toàn khác biệt mà chỉ những ai lớn lên với nó mới hiểu được nó. Ngày nay, ngôn ngữ này chỉ còn hiện diện tại một thành phố duy nhất là Älvdalen(**) ở phía Bắc Thụy Điển.

Älvdalen vốn là 1 trong 9 địa phương thưa thớt người và hẻo lánh nhất nước, với mật độ dân cư trung bình 0,5 người/km2 (số liệu cập nhật đến hết 31/12/2015). Trong khi đó chỉ có khoảng một nửa dân số tại Älvdalen nói được tiếng Elfdalian, tức là xấp xỉ 3,000 người – tương đương 0,03% dân số toàn quốc, và đặc biệt: số người dưới 18 tuổi là chưa đến 60.

Nhiều trẻ em lớn lên với tiếng Elfdalian ở nhà nhưng khi đi đến trường thì không được tiếp cận với ngôn ngữ này nữa và dần chuyển sang dùng hoàn toàn tiếng Thụy Điển. Tiếng Thụy Điển cũng là ngôn ngữ chính thức được sử dụng tại công sở ở Älvdalen thay vì tiếng Elfdalian. Tất cả những điều này tạo nên rất nhiều bất lợi cho sự tồn tại của tiếng Elfdalian.

Bảo vệ ngôn ngữ bắt đầu từ thế hệ măng non

Tuy nhiên, cộng đồng ý thức được rằng bảo vệ ngôn ngữ là bảo vệ cả một nền văn hóa, và họ có trách nhiệm giúp cho thế hệ sau nói được thứ ngôn ngữ Bắc Âu đặc biệt này. Giữa năm 2016, sau nhiều nỗ lực đệ trình của các chuyên gia và địa phương, Tổ chức SIL International chính thức công nhận tiếng Elfdalian là một ngôn ngữ quốc tế với mã ovd (viết tắt của Ӧvdalian) theo tiêu chuẩn ISO 639-3.

Người Thụy Điển cho rằng những đứa trẻ lớn lên với tiếng Elfdalian sẽ có cơ hội nhìn nhận cuộc sống qua nhiều lăng kính văn hóa khác nhau, học tốt hơn và tăng độ nhạy bén khi học các ngôn ngữ khác. Vì vậy, ngay khi có kế hoạch mở trường mẫu giáo Porfyrgården vào mùa thu 2014, Hội đồng Thành phố Älvdalen đã quyết định đưa mục tiêu phát triển tiếng Elfdalian vào chương trình giáo dục mầm non.

Trẻ em bắt đầu học chính khóa ngôn ngữ này từ khi 6 tuổi và có thể duy trì việc học ở các bậc tiếp theo cho tới năm chúng 18 tuổi. Học sinh hoàn thành chương trình lớp 9 có cơ hội nhận học bổng đặc biệt nếu sử dụng thành thạo tiếng Elfdalian. Từ 2007, Ủy ban Giáo dục và Trẻ em tại Älvdalen xét thưởng hằng năm cho các tổ chức và cá nhân có nhiều nỗ lực trong việc bảo vệ và phát triển tiếng Elfdalian.

Đó mới chỉ là một ví dụ về sự tham gia của cộng đồng ở Thụy Điển trong việc nuôi dưỡng thế hệ tương lai để phát triển đất nước.

Educare ở Thụy Điển bắt đầu từ nhà trẻ

Có cơ hội làm việc tại trường mầm non ở Thụy Điển, mình nhận thấy rằng dân chủ chính là nền móng cho sự hình thành nhân cách và phẩm chất của mỗi đứa trẻ được sinh ra và lớn lên tại đây, tất cả khởi đầu với EDUCARE.

Vào những năm 1960, người Thụy Điển giới thiệu Educare – một “công thức” chứa đựng rất nhiều mối quan tâm của cộng đồng đối với những công dân nhỏ tuổi. Educare là cách gọi súc tích về chức năng kép của trường mầm non trong việc giáo dục (education) và chăm sóc (care) trẻ em. Educare được nhiều quốc gia có hệ thống giáo dục chất lượng cao nhìn nhận là tiêu chuẩn vàng cho quá trình học tập của tuổi ấu thơ.

Trong các bài viết tiếp theo, mình sẽ giới thiệu những điểm đáng chú ý nhất của Educare ở Thụy Điển cũng như biểu hiện thực tế của tinh thần Educare trong lĩnh vực giáo dục mầm non và phát triển cộng đồng tại Thụy Điển.