Mình làm gì mùa Covid-19? – Corona ký sự

Lagomlife.net - Minh lam gi mua covid-19
Lagomlife.net - Minh lam gi mua covid-19

Lagomlife.netCó lẽ không ai sống cùng thời này mà quên được rằng ngoài Xuân, Hạ, Thu, Đông thì còn có thêm mùa Covid-19. Vào mùa đó, hằng hà sa số người lao động rơi vào cảnh không có việc làm. Còn mình thì sao?

Mùa Covid-19 đến nhanh như một cái chớp mắt. Thứ Sáu 20/3, mình vẫn đi làm họp hành bình thường. Vai gầy gánh cả giang sơn vì trong nhóm vừa có người nghỉ đẻ và một người khác nghỉ việc, chưa kể vừa tuyển thêm một tư vấn (consultant – một khái niệm quen thuộc trên thị trường lao động) mới được nửa tuần. Tin tức về Corona tưởng như vẫn ở ngoài ngõ.

Bỗng sáng thứ Hai 23/3, sếp triệu tập họp khẩn, thông báo chỉ thị lãnh đạo cho hầu hết nhân viên nghỉ ở nhà, đồng thời cắt hợp đồng với toàn bộ tư vấn. Lệnh này áp dụng toàn cầu! Ngừng dự án, ngừng sản xuất, dịch vụ khách hàng cầm chừng. Không đại hội cổ đông, không chia cổ tức. Báo đài đưa tin chấn động. Thị trường chứng khoán tụt dốc không phanh khi Volvo Group – công ty lớn nhất Thụy Điển – có một động thái hết sức đáng lo ngại. Bạn bè nhốn nháo hỏi.

Short-term layoff

Đây được gọi là chương trình short-term layoff, dự tính kéo dài 10 tuần, trong đó có 6 tuần nghỉ 100% và 4 tuần tiếp theo chỉ làm việc 32 tiếng/tuần. Tuy nhiên, chẳng lâu sau, short-term layoff bị điều chỉnh kéo dài gấp đôi, kế hoạch vận hành trở lại hoàn toàn vào tháng 9/2020.

Khái niệm “new normal” được truyền thông liên tục. Nó có nghĩa là sự vận hành trở lại của công ty sẽ theo một cách thức mới, tập trung vào giá trị thay vì dàn trải dự án, chỉ có một bộ phận nhân viên cần thiết cho các hạng mục ưu tiên mới được yêu cầu quay trở lại, thời gian làm việc cũng được phân chia rạch ròi.

Mình vốn không làm gì về sản xuất, không kỹ thuật, không dịch vụ khách hàng nên đương nhiên rơi vào nhóm “ở nhà đến mùa quýt”. Nghe rất bi đát, đúng không? Ngồi nhà không job không lương thì lấy gì đổ vào mồm. Nhưng với mình, bi đát là vì tự dưng không được làm việc trong khi có cả một núi phải làm.

Layoff, ở Thụy Điển gọi là korttidsarbete/ permittering, là chương trình được quản lý bởi Tillväxtverket. Người lao động không đi làm nhưng vẫn được trả lương thông qua gói hỗ trợ phúc lợi của chính phủ dành cho công ty. Số tiền đương nhiên có bị giảm, nhưng chỉ 7,5%. Đổi lại, nhân viên không được phép làm việc, kể cả trả lời email “Xin lỗi, tôi đang layoff”. Nếu vi phạm, công ty sẽ gặp rắc rối và có thể bị hủy gói cứu trợ. Việc bạn làm sai có thể sẽ lấy đi nồi cơm của hàng nghìn đồng nghiệp.

Hack the crisismùa Covid-19

Ban của mình ngay lập tức kết nối Whatsapp để cập nhật về nhau nhưng cam kết không đề cập công việc để hội này hoàn toàn mang tính dân sự. Sếp đặt lịch họp vào các thứ Hai và Group fika kèm Skype video các chiều thứ Sáu. Đứa ngồi ngoài vườn hoa anh đào rơi lả tả, đứa ngồi trong bếp bên lò nướng thơm lừng baklava, đứa ngồi hiên khoe cái cửa kho gỗ vừa mới sơn lại. Đó là cách bọn mình bù đắp cho sự thiếu hụt giao tiếp công sở.

Lagomlife.net - Minh lam gi mua covid-19
Lagomlife.net – Đây chính là cây anh đào mà mình vừa nhắc đến, trong một buổi Group fika mình mò đến… tận vườn nhà đồng nghiệp

Vài tuần đầu, mình rơi vào cảm giác hụt hẫng vì thấy bản thân quá thừa thãi, nhưng ngay sau đó liền nghĩ ra nhiều trò để tiêu khiển như đăng ký học hè, sửa blog, dọn nhà, v.v. Đùng cái, trường mầm non khuyến cáo những gia đình nào có người thuộc diện layoff chỉ được gửi trẻ 09h00 – 14h00. 5 tiếng đồng hồ trôi vèo vèo mà mình chẳng kịp làm gì nhiều

Phát triển nghiệp vụ – kompetensutveckling

Tuy vậy, chỉ vài tuần sau, sếp lớn xuất hiện trên một video nội bộ, ánh mắt sáng bừng báo một tin rất hay về chương trình phát triển nghiệp vụ (kompetensutveckling). Kompetensutveckling cũng do Tillväxtverket quản lý, và Volvo Group là công ty đầu tiên tại Thụy Điển được chấp thuận. Theo đó, nhân viên đang nghỉ ở nhà sẽ sử dụng 40 tiếng trong tuần để bồi bổ năng lực thông qua hàng trăm khóa học nội bộ do Volvo Group University cung cấp, những khóa học (miễn phí) của các trường Đại học và trên mạng như Coursera hoặc Mooc.

Mùa Covid-19, cả công ty xôn xao một xã hội học tập. Đó cũng là lúc mình vừa được nhận vào một khóa mùa hè 10 tín chỉ của trường Uppsala.

Ban của mình làm việc nhiều với ISO và pháp lý nên được ưu tiên dành thời gian chuẩn bị tài liệu đào tạo cho đồng nghiệp. Hoạt động này dù mười mươi là đã bỏ công sức vào đó nhưng vẫn không tính là “làm việc”. Hầu như tuần nào mình cũng có một buổi “lên lớp” cho đồng nghiệp, cộng với tích điểm dần từ các khóa học nội bộ. Nó giúp bọn mình được vực dậy tinh thần với cảm giác làm người có ích cho xã hội.

Một lợi ích to lớn nữa của kompetensutveckling là nó giúp con mình được đi mầm non đủ 8 tiếng mỗi ngày như trước đây. Dĩ nhiên, dù con khá ngoan khi ở nhà thì chơi với một bà mẹ mãi cũng chán, sao bì được trường lớp với vô vàn đồ chơi, thầy cô giáo và ít nhất là có vài đứa bạn. Rõ ràng cả mẹ cả con đều được lợi.

Đi làm trở lại

Lại đùng cái nữa, tầm đầu tháng 5 sếp bảo rằng mình sẽ được gọi đi làm trở lại. Tính ra cả nhóm chỉ có 3/8 người đi làm và không phải ai cũng làm toàn thời gian. Mặc dù ở nhà hay đi làm thì vẫn nhận lương, mà ở nhà còn có phần tự do hơn, nhưng “được-gọi-lại-đi-làm” cho thấy tầm quan trọng của bạn với công ty.

Kể từ 25/5, mình được đường đường chính chính trả lời email cũng như bắt tay vào dọn dẹp backlog! Và lại còn làm 100% hẳn hoi chứ không chia giờ – một niềm tự hào vô cùng to lớn của chồng và gia đình chồng. Thời điểm này ai cũng bảo có việc làm là phúc lắm rồi, nhiều công ty đã sa thải hàng loạt hoặc tuyên bố phá sản.

Crisis hack theo kiểu của mình

Quy định của công ty là khi nhân viên được gọi đi làm thì cần có mặt ở văn phòng, mặc dù khuyến cáo chung của Folkhälsomyndigheten vẫn là “hãy làm việc ở nhà nếu có thể”.

Mình vốn di chuyển bằng xe công cộng và hay đổi xe ở trung tâm, nguy cơ tiếp xúc rất cao với mầm bệnh. Dù mình may mắn không bị lây nhiễm thì vẫn có thể mang theo nó đến công ty và vô tình “tặng” cho đồng nghiệp. Bí quá, mình hạ quyết định mua xe máy điện để được một mình một ngựa. Từ khi có nó, mình khoái vô cùng vì đó thực sự là một crisis hack, lại giúp mình biết thêm đường đi lối lại.

Lagomlife.net - Minh lam gi mua covid-19
Lagomlife.net – Thực ra mình còn hack the crisis bằng việc trồng cây, fika, tắm nắng, giải cứu nhà hàng, và ăn uống liên miên với bạn bè nữa 🙂

Không biết đại nạn mùa Covid-19 còn kéo dài bao lâu, và liệu tháng 9 có “business as usual” trở lại không nhưng mình thực sự cảm ơn 3 tháng vừa qua. Mình đã trải nghiệm không biết bao nhiêu cung bậc cảm xúc và tùy biến chẳng khác nào đánh trận. 3 tháng không hề ì ạch, mà ngược lại, nó cho mình học bao nhiêu thứ mới, làm những điều mới, và tư duy theo cách mới.